Eyüp Sultan Camii Tarihçesi

1458

Kuruluş Yılı

568

Yıllık Tarih

Tarihçe

Fetihten Günümüze Eyüp Sultan Camii

Eyüp Sultan Camii, İstanbul'un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmed tarafından 1458 yılında, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) sancaktarı ve mihmandarı Ebu Eyyub el-Ensari Hazretleri'nin kabri üzerine inşa ettirilmiştir.

Mekke, Medine ve Kudüs'ten sonra İslam dünyasının dördüncü kutsal mekanı kabul edilen bu yapı, Osmanlı padişahlarının kılıç kuşanma merasimlerine ev sahipliği yapmış ve asırlar boyunca İstanbul'un manevi merkezi olmuştur.

Türbeyi Keşfedin Fotoğraf Galerisi

Zaman Çizelgesi

Önemli Tarihler

Eyüp Sultan Camii'nin tarih boyunca geçirdiği önemli dönüm noktaları

671

Ebu Eyyub el-Ensari'nin Şehadeti

Hz. Peygamber'in (s.a.v.) yakın sahabesi, sancaktarı ve mihmandarı olan Ebu Eyyub el-Ensari Hazretleri, İstanbul'un fethi için düzenlenen sefere ileri yaşına rağmen katıldı. Kuşatma sırasında hastalanarak şehit düştü. Vasiyeti üzerine İstanbul surlarının en ileri noktasına defnedildi. Rivayete göre Bizanslılar, kabrin kutsallığından dolayı bu yere saygı göstermiş ve kıtlık zamanlarında kabrin başında yağmur duasına çıkmışlardır.

1453

İstanbul'un Fethi ve Kabrin Keşfi

İstanbul'un fethinin ardından Fatih Sultan Mehmed'in hocası Şeyh Akşemseddin Hazretleri, kerameti sayesinde Ebu Eyyub el-Ensari'nin kabrinin yerini tespit etti. Yapılan kazıda üzerinde 'Hazâ Kabr-i Ebî Eyyûb' (Bu, Ebu Eyyub'un kabridir) yazılı bir taş ve yanında altın bir levha bulundu. Bu keşif, fethin manevi sembolü olarak kabul edildi.

1458

İlk Cami ve Türbe İnşaatı

Fatih Sultan Mehmed, kabrin üzerine bir türbe ve yanına bir cami inşa ettirdi. Cami, Osmanlı padişahlarının tahta çıkış törenlerinin vazgeçilmez parçası olan kılıç kuşanma merasimlerinin yapıldığı kutsal mekan oldu. Bu gelenek, Osmanlı hanedanının meşruiyetini pekiştiren önemli bir ritüel olarak yüzyıllar boyunca sürdürüldü. Türbe ise İznik çinileri, hat eserleri ve nadide hediyelerle süslendi.

1733

Minarelerin Yenilenmesi

Sultan III. Ahmed'in fermanıyla, boyları kısa bulunan minareler yeniden yapıldı. Çift şerefeli zarif minareler 1733 yılında tamamlandı. Bu yenileme, caminin siluetini bugünkü ikonik görünümüne kavuşturdu.

1766

Büyük Deprem

Mayıs ayındaki büyük deprem, İstanbul'u derinden sarstı. Fatih Sultan Mehmed'in yaptırdığı ilk cami onarılamayacak kadar hasar gördü. Bu felaket, caminin tamamen yeniden inşa edilmesini zorunlu kıldı.

1798-1800

Yeniden İnşa

Caminin yeniden inşaatı 9 Temmuz 1798 tarihinde başladı ve 28 ayda tamamlandı. Bina emini Uzun Hüseyin Efendi'dir. Cami, 24 Ekim 1800 tarihinde Sultan III. Selim tarafından törenle açıldı. Bugün gördüğümüz yapı büyük ölçüde bu dönemden kalmadır. Şadırvan da Sultan III. Selim zamanında yapılmıştır.

1823

Minare Onarımı

23 Temmuz'da deniz tarafındaki minareye yıldırım düştü. Minarenin üst şerefesine kadar olan kısımları hasar gördü ve onarıldı. Bu onarımın ardından minareler günümüze kadar ayakta kalmayı başarmıştır.

Detaylı Bilgi

Tarihi ve Mimari Özellikler

Eyüp Sultan Camii hakkında kapsamlı bilgiler

Kuruluş Tarihi ve Tarihçe

Eyüp Sultan Camii, İstanbul'un fethi sırasında şehit düşen Sahabe Ebu Eyyub el-Ensari'nin (Halid bin Zeyd) kabri üzerine inşa edilmiştir. "Hadikat'ül-Cevâmi"de belirtildiğine göre, Ebu Eyyub el-Ensari M. 671 yılında İstanbul'un fethi için düzenlenen seferde vefat etmiştir. Fatih Sultan Mehmed tarafından İstanbul'un fethedilmesinden (1453) sonra, Şeyh Akşemseddin'in kerameti sayesinde mezarın yeri tespit edilmiştir. Yapılan kazıda bulunan taş üzerinde "Hazâ Kabr-i Ebi Eyyub" yazılı olduğu görülmüştür. Ardından bir türbe ve cami inşaatı başlatılmış olup, cami 1458 yılında tamamlanmıştır. Eyüp Sultan Camii, Osmanlı İmparatorluğu döneminde padişahların tahta çıkış törenlerinin vazgeçilmez bir parçası olan kılıç kuşanma merasimlerine ev sahipliği yapmıştır. Bu gelenek, Osmanlı hanedanının meşruiyetini pekiştiren önemli bir ritüel olarak yüzyıllar boyunca sürdürülmüştür.

Mimari Özellikleri

Eyüp Sultan Camii, Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinden birini sergilemektedir. Yapının temel mimari özellikleri şöyledir: Kubbe Sistemi: Tek büyük kubbe, etrafında 8 yarım kubbe ve köşelerde 4 küçük kubbe bulunmaktadır. Kubbe, altı taş sütuna oturtulmuştur. Galeriler: Mihrap tarafı hariç üç tarafında galeriler yer almaktadır. Son cemaat yerinin önünde altı sütunlu ve yedi kubbeli bir revak bulunmaktadır. Minber: Mermerden yapılmış olup, dönemin en usta taş ustalarının eseridir. Minareler: Sağ ve solda çift şerefeli zarif minareler bulunmaktadır. 1724 yılında Sultan III. Ahmed döneminde minarelerin boyları kısa olduğu için yeniden yapılması fermanı çıkmış, yeni minareler 1733 yılında tamamlanmıştır.

Restorasyon ve Yeniden İnşa

Eyüp Sultan Camii, tarih boyunca çeşitli onarım ve yeniden inşa süreçlerinden geçmiştir. 1766 (Mayıs): Büyük deprem sonrası Fatih Sultan Mehmed'in yaptırdığı ilk cami onarılamayacak kadar hasar görmüştür. 1798-1800: Caminin yeniden inşaatı 9 Temmuz 1798 tarihinde başlamış ve 28 ayda tamamlanmıştır. Bina emini Uzun Hüseyin Efendi'dir. Cami, 24 Ekim 1800 tarihinde Sultan III. Selim tarafından törenle açılmıştır. Bugün gördüğümüz yapı büyük ölçüde bu dönemden kalmadır. 1823 (23 Temmuz): Deniz tarafındaki minareye yıldırım düşmüş, minarenin üst şerefesine kadar olan kısımları hasar görmüş ve onarılmıştır. Şadırvan, Sultan III. Selim zamanında yapılmıştır. Avlunun iki kapısı bulunmaktadır: Çarşı Kapısı ve Musalla Kapısı.

Avlu ve Çevre Yapıları

Cümle kapısının önünde eskiden Sinan Paşa Kasrı bulunmakta idi. 1798 yılında yıkılmıştır. Yerinde, ulu bir çınar ağacının gölgesinde etrafı parmaklıklı bir set ve çimen sofa yapılmıştır. Parmaklığın dört köşesinde "Hacat Çeşmeleri" veya "Kısmet Çeşmeleri" adı verilen dört çeşmecik bulunmaktadır. Eyüp Sultan Türbesi, caminin hemen yanında yer alan ve Ebu Eyyub el-Ensari Hazretleri'nin kabrini barındıran kutsal mekandır. Türbe, Mekke, Medine ve Kudüs'ten sonra İslam dünyasının en önemli ziyaret yerlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Türbenin iç mekanı, son derece değerli çiniler, hat eserleri ve nadide el yazması Kur'an-ı Kerimler ile süslenmiştir. Her yıl milyonlarca kişi türbeyi ziyaret ederek dua etmekte ve manevi huzur bulmaktadır. Özellikle Cuma günleri, Ramazan ayı ve dini bayramlarda türbe yoğun bir ziyaretçi akınına sahne olmaktadır.

Eyüp Sultan Haziresi

Eyüp Sultan Camii'nin çevresinde yer alan hazire (mezarlık alanı), Osmanlı tarihinin en önemli simalarının son istirahatgahıdır. Bu alan, adeta açık hava müzesi niteliğinde olup, Osmanlı mezar taşı sanatının en güzel örneklerini barındırmaktadır. Hazirede; sadrazamlar, şeyhülislamlar, vezirler, paşalar, alimler, şairler ve devlet adamları gibi pek çok önemli şahsiyet medfundur. Sokullu Mehmed Paşa, Koca Sinan Paşa, Pertevniyal Valide Sultan ve Adile Sultan bunlardan sadece birkaçıdır. Mezar taşları, dönemin sosyal yaşantısı, giyim kuşamı ve sanat anlayışı hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Kadın ve erkek mezar taşları başlıklarından ayırt edilebilmekte; sarık, kavuk, fes gibi başlıklar kişinin toplumsal statüsünü yansıtmaktadır. Kaynak: Eyüpsultan Belediyesi, Ayvansarayi Vefeyât, Hadika, Evliya Çelebi, R. Akakuş, T. Öz, Ayverdi, İstanbul Ansiklopedisi.

Mimari

Mimari Özellikler

Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinden biri

Kubbe Sistemi

Tek büyük kubbe, etrafında 8 yarım kubbe ve köşelerde 4 küçük kubbe bulunmaktadır. Kubbe, altı taş sütuna oturtulmuştur.

Galeriler ve Revak

Mihrap tarafı hariç üç tarafında galeriler yer almaktadır. Son cemaat yerinin önünde altı sütunlu ve yedi kubbeli bir revak bulunur.

Mermer Minber

Mermerden yapılmış minber, dönemin en usta taş ustalarının eseridir. İnce işçiliği ve zarif süslemeleri dikkat çeker.

Çift Şerefeli Minareler

Sağ ve solda çift şerefeli zarif minareler bulunur. 1733'te Sultan III. Ahmed döneminde yeniden yapılmıştır.

Şadırvan

Sultan III. Selim zamanında yapılan şadırvan, avlunun merkezinde yer alır. Avlunun iki kapısı vardır: Çarşı Kapısı ve Musalla Kapısı.

Hacat Çeşmeleri

Avlu parmaklığının dört köşesinde 'Hacat Çeşmeleri' veya 'Kısmet Çeşmeleri' adı verilen dört çeşmecik bulunmaktadır.

Galeri

Tarihten Kareler

Eyüp Sultan Camii'nin farklı açılardan görünümleri

Tüm Galeriyi Görüntüle