Eyüp Sultan'ın Hayatından 10 İbretli Hatıra

Hasan-ı Basrî'nin, sahabeyi gören tabiîn neslinden biri olarak söylediği nakledilen bir söz vardır: Sahabeler bizim yaşayışımızı görseler bize şaşırır, biz onların yaşayışını görsek onlara şaşırırdık. Bu sözün ne demek olduğunu anlamak için Eyüp Sultan, yani Hz. Ebû Eyyûb el-Ensârî'nin hayatına bakmak yeter. Onun hayatını baştan sona Eyüp Sultan Kimdir? yazımızda anlattık. Bu yazıda ise o hayattan, bugün de bize yol gösteren on hatırayı ve dersi bir araya getirdik.

1. Kapıyı Açmak: "Peygamber Eşyası Neredeyse Orada Kalır"

Hz. Peygamber Medine'ye girdiğinde herkes onu evinde ağırlamak istiyordu. Peygamberimiz devesinin yolunu açmalarını istedi; deve bugün Mescid-i Nebevî'nin bulunduğu arsaya çöktü. Ebû Eyyûb hiç vakit kaybetmeden Peygamberimizin eşyalarını evine taşıdı. Başkaları da davet etmeye devam edince Peygamberimiz, eşyasının bulunduğu evde kalacağını söyledi (İbn Hişâm, es-Sîre). Yaklaşık yedi ay süren bu misafirlik, Ebû Eyyûb'un adını "Mihmândâr-ı Nebî" olarak tarihe yazdırdı.

Ders: Hayır kapısı açıldığında acele etmek. Ebû Eyyûb düşünüp taşınmadı; fırsatı gördü ve hemen davrandı.

2. Üst Katta Uyuyamamak

Ebû Eyyûb'un evi iki katlıydı. Peygamberimiz, gelen giden çok olacağı için alt katta kalmak istedi. Ebû Eyyûb ve eşi Ümmü Eyyûb ise Resûlullah'ın üzerinde yürümekten öyle rahatsız oldular ki geceleri rahat edemediler. Bir gece su dolu testi kırılınca, suyun aşağı damlamaması için tek yorganlarıyla suyu kuruladılar. Sabah olunca Ebû Eyyûb ısrarla rica etti ve Peygamberimiz üst kata geçti (Müslim, Eşribe 171).

Ders: Sevgi, edeple birlikte yaşanır. Ebû Eyyûb'un sevgisi, sevdiğini incitmeme hassasiyetine dönüşmüştü.

3. Parmak İzlerinin Değdiği Yerden Yemek

Ebû Eyyûb'un ailesi Peygamberimize yemek gönderir, kap geri geldiğinde onun parmaklarının değdiği yeri bulur ve bereket umarak oradan yerdi. Bir gün sarımsaklı bir yemek gönderdiler; Peygamberimiz yemeden geri yolladı. Ebû Eyyûb endişeyle "Haram mı?" diye sorunca Peygamberimiz, haram olmadığını, ancak kendisinin vahiy meleğiyle görüştüğü için kokusundan sakındığını söyledi. Ebû Eyyûb'un cevabı şu oldu: "Senin hoşlanmadığından ben de hoşlanmam." (Müslim, Eşribe 171)

Ders: Sevmek, sevdiğinin sevdiğini sevmek ve sevmediğinden uzak durmaktır.

4. Kapıdaki Nöbetçi

Hayber dönüşünde bir sabah Peygamberimiz çadırından çıktığında, kapının önünde kılıcıyla bekleyen Ebû Eyyûb'u gördü. Ne yaptığını sorunca Ebû Eyyûb, düşmanın bir zarar vermesinden endişe ettiği için sabaha kadar onu koruduğunu söyledi. Peygamberimiz ellerini kaldırdı: "Allah'ım, beni korumak için gecelediği gibi sen de Ebû Eyyûb'u koru." (İbn Hişâm, es-Sîre)

Ders: Kimse görmezken yapılan hizmetin karşılığı, Allah katında en güzel şekilde verilir. Bu dua, Ebû Eyyûb'un ömrü boyunca ona eşlik etti.

5. Dedikoduya Karşı Durmak

Hz. Âişe'ye iftira atıldığı İfk hadisesinde Medine çalkalanırken Ümmü Eyyûb konuyu açacak oldu. Ebû Eyyûb hemen sordu: "Sen Âişe'nin yerinde olsan böyle bir şey yapar mıydın?" Eşi "Vallahi yapmazdım" deyince, "Âişe senden çok daha hayırlıdır" diye cevap verdi. Kur'an, Nûr Suresi'nin 12. ayetinde müminlerin böyle bir durumda kendileri hakkında iyi zanda bulunmaları gerektiğini bildirir.

Ders: Söz, yayılmadan önce durdurulur. Bugün sosyal medyada bir paylaşım tuşuna basmadan önce sorulacak soru budur.

6. Tek Bir Hadis İçin Mısır'a Gitmek

Ebû Eyyûb, Peygamberimizden işittiği bir hadisi teyit etmek için yaşlı haliyle Medine'den Mısır'a, aynı hadisi duymuş olan Ukbe b. Âmir'in yanına gitti. Hadisi dinler dinlemez, oyalanmadan Medine'ye döndü (Ahmed b. Hanbel, Müsned). O hadis, bir müminin kusurunu örtenin kıyamet günü Allah tarafından kusurlarının örtüleceğini bildiriyordu. Bu yolculuk, hadis öğrenmek için yapılan "ilim yolculukları" geleneğinin en güzel örneklerinden sayılır.

Ders: Doğru bilgi emek ister. Bir sözü Peygamberimize nispet etmeden önce, onun gerçekten söylenip söylenmediğini araştırmak gerekir.

7. Akşam Namazını Geciktiren Valiye İtiraz

Ebû Eyyûb bir sefer sırasında Mısır'a uğradığında vali Ukbe b. Âmir akşam namazını geciktirdi. Ebû Eyyûb hemen kalktı ve "Bu ne namazıdır?" diye sordu, Peygamberimizin şu sözünü hatırlattı: "Ümmetim, yıldızlar kümelenmeden akşam namazını kıldıkça hayır üzeredir." (Ebû Dâvûd, Salât 6)

Ders: Sünnete bağlılık, karşınızdaki kim olursa olsun doğruyu nezaketle söyleyebilmektir.

8. "Kendinizi Tehlikeye Atmayın" Ayetini Doğru Anlamak

İstanbul kuşatmasında bir Müslüman tek başına düşman saflarına atılınca bazıları "Kendini tehlikeye attı" dedi. Ebû Eyyûb, "Kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmayın" ayetinin (Bakara 195) aslında Ensar hakkında indiğini anlattı: İslam güçlenince Ensar, mallarıyla, bağ ve bahçeleriyle ilgilenip Allah yolunda harcamayı ve gayreti bırakmayı düşünmüştü. Asıl tehlike buydu (Ebû Dâvûd, Cihâd 22).

Ders: Asıl tehlike, rahatlığa dalıp hayırdan geri durmaktır.

9. Seksenini Aşmış Bir Mücahid

Peygamberimiz, "Kostantiniyye mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, o ordu ne güzel ordudur" buyurmuştu (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu müjdeden yıllar sonra, Emevîler döneminde İstanbul'a sefer düzenlendiğinde Ebû Eyyûb seksen yaşını aşmıştı. Yine de yaşını engel saymadı ve orduya katıldı. Kaynaklar, Peygamberimizin vefatından sonra hemen her yıl bir sefere katıldığını anlatır. Kuşatma sırasında hastalandı ve kendisini düşman topraklarında ilerleyebildikleri en uzak yere defnetmelerini vasiyet etti (İbn Sa'd, et-Tabakât).

Ders: Hizmetin emekliliği yoktur. Bugün pek çok insan hayatın son yıllarını yalnızca dinlenmeye ayırmayı hayal ederken, Ebû Eyyûb ömrünün son nefesini bir hayır yolunda verdi.

10. Uzakta Yatmayı Seçmek

Ebû Eyyûb, Peygamberimizin şehri Medine'de, ailesinin yanında vefat edebilirdi. O ise kabrini İstanbul surlarının dibine, o gün henüz ezan sesi duyulmayan bir şehrin kapısına emanet etti. Sekiz asır sonra 1453'te şehir fethedildi; Akşemseddin kabrini buldu, Fatih Sultan Mehmed üzerine türbe ve yanına cami yaptırdı. Bugün İstanbul'un en çok ziyaret edilen manevi mekânı, o vasiyetin eseridir. Kabrin bulunuşu için Akşemseddin ve Kabrin Keşfi yazımıza bakabilirsiniz.

Ders: Bazı tohumlar, ekenin göremeyeceği bir zamanda yeşerir. Samimiyetle atılan bir adım, asırlar sonra bir şehrin kaderini değiştirebilir.

Sevgi Sözle Değil, Yolla Olur

Peygamberimiz, "Kişi sevdiğiyle beraberdir" buyurmuştur (Buhârî, Edeb 96; Müslim, Birr 165). Ebû Eyyûb'un hayatı, bu sözün nasıl yaşandığını gösterir: O, Peygamberimizi yalnızca dili ve aklıyla değil, evi, malı, zamanı ve sonunda hayatıyla sevdi. Eyüp Sultan'ı ziyaret ettiğimizde, onun bu sevgiyi nasıl yaşadığını hatırlamak, ziyaretin asıl kazancıdır.

Ziyaretinizi planlamak için türbe ziyaret saatleri ve adabı rehberimize, Eyüp Sultan'ın diğer sırları için Eyüp Sultan Camii'nin Sırrı yazımıza göz atabilirsiniz.